Listy i [inne] brewerie.

"Plus ratio quam vis".

231. (Już nie) Młody Człowiek i [Ziemio]mo(r)że. /O kręgach na wodzie/ (1).

Czyli: pierwsza garść refleksów, refleksji na wrząco, gorąco.

/Albo o [ro]zwoju jak najbardziej osobistym/.

Część pierwsza, zwiastuje drugą, tą zamierzam napisać „za czas jakiś”, a wtedy sięgnę pamięcią do tej notki, porównując mój sposób mylenia, znaczy myślenia…

[Od tygoooodni tłukę tę piosenkę. Let Her Go, All the Little Lights (2012)  Passenger- źródło nagrania].

Tylko w milczeniu słowo,
tylko w ciemności światło,
tylko w umieraniu życie —
na pustym niebie
jasny jest lot sokoła.

[Czarnoksiężnik z Archipelagu, Ursula le Guin].

     To chyba najczęściej przywoływany cytat z sagi Ziemiomorze, a przynajmniej z jej pierwszej części (chociaż jest powtórzony później). Cytat ów jest chwytliwy, a może nie tyle chwytliwy, co zwodniczy i  się z nim nie zgadzam… To znaczy, uważam, że zawiera w sobie ważną c z ę ś ć prawdy. Czyż jeśli nie milczymy a rozmawiamy, słowa nie ma? Albo one Nic nie znaczą? Czy aby docenić życie, trzeba otrzeć się o śmierć? Być dotkniętą jej oddechem, czuć go na karku, własnym karku, zostać muśniętą, tak że na szyi poczujemy chłód, a włoski staną na baczność, tuż przed jej do ty k i e m?

Myślę, że:  tak, i nie.

To bardziej skomplikowane i bardziej proste niż się zwykło sądzić… Pewna krągłość jest piękna, i na tymże pięknie wielu ludzi się zatrzymuje, a można (i warto) zejść  g ł ę b i e j.Choć nie znaczy to, że  ludzie, którzy do tej pory obserwowali kręgi na wodzie dotąd brodzili tylko po kostki. Choć podróż  łączy się z wykonaniem pracy, która łączy w sobie i Ból (np tęsknoty) i Zachwyt (praprapragnienia), wielość spojrzeń i wytężeń, konieczność wrzeń i wejrzeń, i stężeń. Życie to sposób patrzenia i zużywania (się) odmierzany czasownikami, a te jak wiadomo— wiążą się z działaniami…

}*{

Krążyłam wokół tej książki, zaczynam, zaczynałam i zaczynałam. I… nudziłam się śmiertelnie, w związku i zawiązku koniec nie trudno prze i widzieć, by wiedzieć — zarzucałam lek i turę. Nie mylić z turą lęku, lek ku… 

Ale z drugiej strony,

coś podpowiadało mi, że warto. A ponieważ miałam już takie doświadczenia związane z innymi książkami, chociażby (jeśli chodzi o fantasy) z Sagą o Wiedźminie (którą wrząco polecam, choć czytałam dosyć dawno, i czuję konieczność powrócenia do tejże serii) to odkładałam książkę i ona co jakiś czas wracała, w przeczytanych wpisach, w rozmowach…

Nie, nie jest to nic nadzwyczajnego, po pierwsze dlatego, że to książka zaliczana do klasyki gatunku (a więc mamy bardzo dużo okazji się na nią natknąć, czyli każda osoba powinna znać…) z drugiej, jedna z zasad psychologicznych mówi: jeśli na coś zwrócimy uwagę zaczniemy to dostrzegać  i to w dużym natężeniu. Jeśli kupisz ferrari, nagle, nie wiedzieć czemu na ulicach miast polskich (i wsi) tyyle tych modeli jest jeździ napataczając się przed oczy).:)

Niewątpliwie, co chciałabym zaznaczyć Kruku masz swój wkład i to niemały, choć miły w to, że znów sięgnęłam, tym razem po sagę, (to taka podróż ku opowieści) Czyli nie zaprzestałam na pierwszym tomie. Z naszą dyskusją można zapoznać się na fantastycznym (dosłownie i w przenośni) blogu. To ona pozwoliła mi uporządkować pewne kwestie, dotyczące fantastyki.

Dziękuję Kruku.Wiem, że już o tym pisałam , ale chciałabym, by to i tutaj wybrzmiało i tutaj.

}*{

Otóż,  wtręt — zawsze wierzyłam w moc opowieści, chociaż nie (zawsze) w moc słowa. (Pozwólcie,że nie będę rozwijać tej kwestii). Niektóre powieści/ cykle fantasty są dla mnie ważne dlatego, że powalają snuć opowieść i wieść powieść w taki sposób by zyskać perspektywę. O czym za chwilę, tą, dłuższą…

Pozwólcie, że posłużę się przykładem, jednym z wielu Przed_ szczególnym*.

Nierzadko bywa tak, że osoby zachęcone tym czym może zaowocować kroczenie drogą rozwoju osobistego czytają coraz to nowe książki, nie rzadko idą na kursy,  wpadają  entuzjastki i entuzjaści uczą się chodzić za tym, za tamtym i jeszcze jednym, trzecim, piętnastym nowym… I dobrze. Z małym zastrzeżeniem (wiem, wiem, będę się teraz powtarzać — jeśli stale tu bywasz i czytasz, to spotkałaś/spotkałeś się już z tymi uwagami. Proszę Cię zatem o cierpliwość):  po pierwsze poza początkowym zachwytem, są też pułapki i ślepe uliczki, zaułki tzw..pozytywnego myślenia, tych, których j e s z c z e  nie widać, po wtóre —- co bardzo ważne, każda osoba, którą znam, doświadcza, albo doświadczyła przesytu, tu i jeszcze tu, a może nawet tam, książek, lek_tur (to tak jak wizyta w aptece nie można połknąć pigułki na wszystkie bolączki świata) posłużyłam się tym przykładem z dwóch powodów:

Pierwszy to taki, że rozwój osobisty to Coś więcej niż pozytywne myślenie (uwaga: używam skrótów!), okraszone motywacją, w ten sposób nie znikają niczym za sprawą zaklęcia, nierówności, dyskryminacja, bieda, i nie wszystko zależy od postępowania danej osoby, świat nie zawsze jest sprawiedliwy, co nie oznacza, że nie mamy robić nic (wręcz przeciwnie). Chociaż pozytywne myślenie, jeśli już o tym, jest pewną częścią. W a ż n ą.

Drugi powód to taki, dajmy sobie odpocząć od książek i kursów, weźmy głęboki od_dech…To doskonała pro_pozycja, czyli pozycja wzmacniająca, ale nie nużąca, okażę się wkrótce, że jest czymś więcej niż literacką zgrzebnie utkaną fikcją liter akcją, znaczy literacką.No i będzie o stwarzaniu Pełni. Całości. Równo wagi.  Holistycznego spojrzenia, życia, bycia. Oddychania.

Wiem: że/jak wiele zależy od spojrzenia, to one jest po części zrodzone/ stworzone w oku osoby patrzącej, tak jak piękno. Wiem, też, że wiele opowieści (fantasy) osnute jest wokół wątku Wyprawy Po Imię, ale tu, inaczej jak u popularnego bardziej Tolkiena. Od tego się zaczyna nie tylko na tym się kończy, ale w ten sposób także dopełnia.

W jakiś sposób historia odwołuje się do skojarzeń i do innych mych lektur, niezależnie od tematu, których one dotyczyły. Wiem, to także nie novum. To „tylko” jeden z wyznaczników dobrych, smacznych, i warsztatowo dobrze napisanych książek.

Mapa Ziemiomorza [źródło zdjęcia].

[Mapa Ziemiomorza , cyklu stworzonego przez Ursulę Le Guin [źródło zdjęcia].

To co utrudniało mi lekturę to fakt, że  akcja toczy się niczym kręgi na wodzie, to znaczy, nie jest wartka, nie na zasadzie sieci, odwoływań i zagłębień, kotwic, leniwie się odbijają bardziej powoli niż po woli. Rzucony kamień  nurkuje by osiąść na dnie, gdy podążymy za nim, dowiemy się, c z e g o ś    w i ę c e j, coś co jest/bywa trudne, ale dzięki temu także mamy o k a z j ę wzrastać… Wstać by nie tylko podążać, zdążąć, zdążyć ale i iść. Obrastać treści treścią .Znakczeniem. Osobom, które są przyzwyczajone do wartkich słów, zabawy i innych zdobników i ozdobników, albo chociaż wartko rozpisanej i rozpiętej akcji tutaj, potrzeba innego rodzaju spojrzenia. Zdarzenia rozłożone są nierychliwie, gdy zostaną zagęszczone, to znak, Znak, że zbliżamy się do końca części opowieści, tomu (jest ich pięć, a wliczając opowiadania: sześć). To właśnie to  ten sposób przedstawienia i potrzeba  przestawienia się na tenże tryb sprawiał mi trudność, a wnikało to stąd,że spodziewałam się czegoś innego. Jednak gdy już weszłam w opowieść i pozwoliłam się prowadzić, łatwej mi było zauważyć inne zależności, i treści, poza literacką wrzawą i warstwą, jak również cytaty, które są dla mnie pomocne, bo wykraczały poza Uniwersum.

Warto też zaznaczyć, że ja tej książki słuchałam, a nie czytałam (ale już wiem, że nie omieszkam zapoznać się z lekturą w wersji analogowej), bo tak jak Kruku pisałeś, pewne kwestie zbyt szybko uciekają, ale to zależy od sposobu naszego czytania i koncentracji).

Poza tym, jedno z niezbywalnych praw osoby czytającej jest takie: prawo do przeczytania lektury po raz wtóry i kolejny Nie, nie sumituje się, w ten sposób chcę chcę zwrócić uwagę na to, że gdy odnajdziemy  w opowieści treści/ poruszenia których wcześniej nie zauważyłyśmy/ zauważaliśmy to świadczy o dwóch kwestiach: zarówno  o tym, że zmieniliśmy się, jak i  o tym, że to wartościowa lektura. Wartościowa, czyli taka, która nas buduje, nie jest to (w tym kontekście) ocena.  Nie jest więc tak, że widzimy znaki (nie chodzi o litery i inter_punkcję) tam gdzie ich nie ma, nie ma i nie było.

Warto zauważyć, że Czarnoksiężnik z Archipelagu, otwierający sagę o Krogulcu, został wydany w 1968, a ostatni: Inny Wiatrw 2001 roku. Czas, gdy potrafimy z nim współpracować wymagać w sposób mądry i od Siebie i Od Niego, może stać się naszym sprzymierzeńcem, choć przez chwilę, przez część drogi, mgnienie podróży.Również dla Autorki (jak to rzecz ma się w tym przypadku) i autora to wymagające by napisać opowieści w rozpiętości ponad trzech dekad, mające stanowić całość. Tak wiem, że są ludzie, którzy całe swe zawodowe życie tworzą jeden utwór, ale nie chodzi mi, w tym przypadku, ujmując rzecz kolokwialnie o odcinanie kuponów, ale Ursula K Le Guin nie zalicza się w ich poczet.

Cykl ten nie jest poważany w świecie fantasty (co raczej kłóciło by się z zaliczeniem do kanonu), pisząc to mam na myśli poczynania, a raczej ich brak, wydawczynie i wydawców, chociaż ostatnio (tj.w 2003 roku) ukazały się na polskim rynku audiobooki, i wiem, że powstały także adaptacje filmowe, ale na ich temat się nie wypowiem, gdyż ich nie widziałam, i co więcej, na razie nie mam na to ochoty i dlatego też nie chcę mieć dlatego czasu. Do tego Pruszyński i S-ka postarało się o wydanie wszystkich pięciu część jak również opowiadań (osadzonych w uniwersum Ziemiomorza) w jednym tomie trzy lata temu, o czym już wspominałam. To jednak niewspółmiernie mało, to tego w jaki sposób hołubi się prozę Tolkiena, chociaż wiem, jaki tego jest przyczynek, różnice światopoglądowe autora i autorki.

[Ziemiomorze, Ursula le Guin, źródło zdjęcia].

[Ziemiomorze, Ursula le Guin, źródło zdjęcia].

Myślę, że saga c z e k a  na swoje odkrycie, tyle że jak to z czekaniem, bywa, można nie dotrwać, można nie wiedzieć, lub zapomnieć. Nie chodzi o wiek samej Le Guin, ale o to, że pewne teksty kultury są ukryte, tylko dlatego, że uważane są powszechnie za niewygodne… A przecież na tym także polega rozwój…

Jeśli zatem już jesteśmy przy stereotypach.  To co ważne, to opowieść ta może posłużyć jako ilustracja różnych kwestii, także tych związanych z walką przeciw stereotypom (chociażby kwestia Krogulca i Archii). Nie będę pisać tutaj o fabule, nie chcę jej streszczać, to najmniej ważne. Każda osoba, która zechce może po książki sięgnąć. No i po cóż: a) odbierać przyjemność płynącą z lektury b)się popowtarzać :-)?No chyba, że… 🙂

Bardzo chętnie natomiast podyskutuję o fabule w komentarzach do tego wpisu.

}*{

Co ważne:  spoglądając z zewnątrz na opowieść poruszane są tu- kwestie feminizmu (rozumianego i postrzeganego jako dopełnienia a nie konkurowania ze sobą),  równouprawnienia i Praw Człowieka, wolności (która nie jest darem, lecz wyborem)  religii (?) i – być może- wary.  Wiem, zdanie poprzednie jest nasączone i namaszczone Wielkimi Kwantyfikatorami, literatura liter tura podobnie jak język nigdy nie jest tylko narzędziem gramatycznym, Nazywanie ma w sobie nie tylko siłę rozkładania akcent (ten i )-ów moc stwarzania, ale to także (a może przede wszystkim)  to „coś” co wykracza poza język, o tym czymś już dawno pisałam (osoby chętne do zapoznania się/ odświeżenia wiadomości zapraszam do treści opisu znaczy spisu).

Postrzeganie magii jest również odmienne niż w innych cyklach fantasy (a przynajmniej można zaliczyć do nielicznych) nie tylko jako mechanizm wiedzy, ale i władzy, ale jako Pretekst i Pre tekst, czyli można śmiało abstrahując od innych kontekstów rozpatrywać ją jako rodzaj Mowy, Języka wraz z właściwą sobie gramatyką umiejętności. Poza tym można poświęcić osobny akapit przynajmniej bo też można patrzeć na nią jako rodzaj palimpsestu.

Jeno co uwiera to różne postrzeganie osób z niepełnosprawnościami od urodzenia np. w wyniku choroby (np zarzucenie czarowania) i doświadczających tego stanu od wczesnego dzieciństwa. Ten pierwszy wątek ledwie widoczny. Muśnięty. Tehanu chociaż odgrywa jedną z głównych ról to zakończenie mnie osobiście zawodzi (i nie chodzi o aspekt miałkiego śpiewu)… Tak więc Autorka wybiera wygodne zakończenie. Zaznaczony jest silnie pewien symbiotyczny związek z Matką, chociaż ostatecznie następuje przecięcie pępowiny (to długi proces). Dlaczego napisałam, że książka nie spełnia oczekekiwań? Jeśli chodzi o zamknięcie wątku Tehanu? Można patrzeć na to w dwojaki sposób: jedni powiedzą, wybrała wszak swoją prawdziwą smoczą naturę, ale tego do końca nie wiemy, czy czuła się spełniona — gdy tak wybrała? Wybrzmiało to trochę tak, jakby Autorce wygodnie było odesłać Techanu na Inny Wiatr, wtedy bowiem następuje domknięcie się fabuły, i wszyscy znają swoje miejsce i swoje role, a skoro Techanu już odegrała swoją rolę. Może odejść. Dlaczego o tym piszę? A no dlatego, że w taki sposób t a k ż e  m o ż n a odczytać to zakończenie. Nasuwa mi się skojarzenie z inną (rodzajowo) lekturą, której  przeczytanie zachwyca wiele osób — mnie osobiście nie, ale dostrzegam jej plus (jakim jest opis socjalizacji do specyficznych ról społecznych). Wracając do Le Guin to co niewątpliwie udało jej się oddać to niepokój matki, i targane jej wątpliwościami, oczekiwaniami wobec przyszłości (a raczej braku spłonienia córki).

Książka ma wydźwięk antydyskryminacyjny, np na takie przesłanki jak płeć czy wiek, choć nie tylko. Można ją także czytać jaką socjologiczną opowieść.

}*{

To książka o nie tyle o poszukiwaniu własnej drogi, ale o jej tworzeniu i  konsekwentnym, ale nie łatwym podążaniu nią, działaniu, to przez nie nadajemy rytm życiu. I to jest to spojrzenie, takie, które pozwoli  uczynić różnicę. W Polsce, bardzo polubiliśmy posługiwanie się zdaniem, wytrychem: liczy się droga, a nie cel. Szczerze uważam, że jest ono bardzo szkodliwe, bo nieprawdziwe, i stereotypowe. Jeśli się przyjrzymy to bardzo często słyszymy to zdanie w ustach osób, których droga zwieńczona została osiągnięciem celu, spełnieniem oczekiwań, nieważne na czym polegał (ten i ów człowiek nie poległ, choć może i zdarzyło mu/jej się polegać). Moim zdaniem, liczy się i droga (proces) tak samo jak osiągnięcie celu. Inaczej ten sam byłby tylko fatamorganą, i pocieszeniem głupczyń i głupców, to znaczy osób, które w ten sposób się zachowują,osoba bowiem nie jest zachowaniem dykteryjką, czy iluzją. Jest takie wnoszące powiedzenie (a jednocześnie podsumowaniem wątku): nadzieja jest doskonałym śniadaniem, ale marną kolacją.

To tak jak mapa nie jest bo być nie może przestrzenią i krajobrazem. Mapa nie jest terytorium.

[Come Away with me, Norah Jones, z albumu pod tym samym tytułem, który ukazał się w 2002 roku, w  Blue Note Records].

Wracając do sagi w każdym tomie jest podnoszona inna, ważna kwestia (nie chcę wdawać się w szczegóły — chyba, że dyskusja pod tym wpisem potoczy się właśnie w tym kierunku)  by w swym czasokształcie, całokształcie się dopełniać, wszak, o Równowagę i (z)równoważnie tu chodzi. Chociaż nie tylko. Chociaż prawdopodobnie, zawsze (o jakież to niebezpieczne słowo!). Jest to  także pieśń o Słabości i Sile, wzajemnie się dopełniającymi, ale nie o litości, ją bowiem zawsze dostajemy za darmo, choć bardzo często  darowywana jest w przybraniu i przebraniu wrażliwości (być może własnej na niesprawiedliwość Losu/ Boga/ Świata). Ona nie ma wartości (a jeśli już: to ujemną). Nie dlatego, że można ją dostać za nic, dając też niczego się nie uczymy, i nic nie dostajemy, poza Iluzją, ale nią, jak wiemy (chociażby z lektury Ziemiomorza) nią nie zapełnimy ani umysłów, ani żołądków, ani serc.

Opowieść jest także (albo przede wszystkim?) pretekstem do opisywania świata rzeczywistego i panującego tu porządku (dominującego) jak i postulowanego albowiem niektóre (a nawet często) kształt rzeczy i oczywistości spostrzega się (dopiero) z dystansu. Wieść o powieść to ledwie sposób, a nie istota. Ta ukryta jest i rośnie razem z nami. Gdzieś, czyli pomiędzy wierszami snuje się, prześwituje rzeczywistość, choćby rozpatrując jej aspekty  socjologiczne. 

}*{

Tragedią jest nasza bezsilność (…) Wydawało by się, że mamy tak dużo czasu. Pisze w swojej książce profesor Janusz Limon, chociaż mówi o czymś zgoła (i z ubrana) innym, warto zauważyć  opowieści są wieczne jeśli prawdziwe, te które takimi nie są zwracają się ku tym, którzy i które je snują. I ukryta jest weń cząstka mocy niedostępna przez nic więcej jak tylko uczestniczenie weń (a przecież to można czynić na wiele różnych sposobów).

To co przekonuje to także mięsiste postaci, nie czarno-białe, i nie krystaliczne. Pięcioksiąg to coś więcej niż fantastyczna lektura, nie żebym wpadła w apoteozę, ale momentami przypomina mi czytanie (nie czy tanie?, bo mogą być drogie) buddyjskich pism. To kwestia wplecionego,  a raczej nanizanego, czyli nie  nienachalnego rytmu: medytacyjnego, chwila nie tylko wytchnienia, ale również tchnienia, przy czym ów rytm  jest tylko jedną z przypraw, a nie stanowi tony tonu dominującego.

Warto zaznaczyć, że nie znajdziemy tu (inaczej jak u Tolkiena) patosu i paternalizmu. Przypomniał mi się jeszcze jeden cytat, z książki, która kiedyś była dla mnie ważna, i którą chciałabym przeczytać raz jeszcze:

Pamiętam, że gdy byłem mały podczas jednej z moich  częstych wycieczek do miejscowej biblioteki spędziłem kilka godzin, przeglądając książkę za książką, i na próżno szukając takiej, która była by p o d p i s a n a    m o i m  i m i e n i e m   i     n a z w i s k i e m. W bibliotece było tyle książek i widniało na nich tyle imion i nazwisk, więc założyłem, że jedna z nich — gdzieś — musi być moja. Nie rozumiałem wtedy, że czyjeś imię i nazwisko widnieje na książce wtedy, gdy jest on jej autorem. Dziś, gdy mam dwadzieścia sześć lat, już to wiem. J e ś l i    p e w n e g o    d n i a   m a m   z n a l e ź ć   s w o j ą   k s i ą ż k ę, to n a j p i e r w  m u s z ę  j ą  n a p i s a ć.

[Urodziłem się pewnego błękitnego dnia. Pamiętniki nadzwyczajnego umysłu z zespołem Aspergera, Daniel Tiamment, tłumaczenie Małgorzata Mysiorska, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec, 2010 s.27-28 — wyróżnienie własne].

Być może znacie tą piosenkę Anity Lipnickiej, w której wyśpiewuje by podpisywać dni imieniem swym,  to właśnie chodzi. Nie o to, że sukces zawdzięczamy tylko (i wyłącznie) sobie w odróżnieniu od porażki, kiedy to kolosalną część niepowodzenia ponosimy my (drzewiej myślałam, że całą) tak nie jest, ale odnajdywanie własnego Imienia i nazywanie Rzeczywist i ości, to tylko — bardzo ważny—  etap, zagnieżdżony w działaniach różnego rodzaju. Częścią jakiej, i której z opowieści chciałbyś/ chciałabyś być? A może chcesz napisać własną „książkę”, i czy przypadkiem już tego nie robisz, dzień po dniu… Tutaj mamy do czynienia z rzeczywistością nielinearną, to znaczy są jak najbardziej widoczne odwołania do poprzednich tomów, ale to na czym się kończy zwykle opowieść u innych autorów/autorek: Zyskaniem I m i e n i a, i mnienia zmianą, tutaj widoczne jest nie tylko w czasie (jak zwykle) ale jest to jeden z początków, szczątków i wątków. A dążenie do całości (rozumianych jako dopełnienie) jest widoczne już w zakończeniu pierwszego tomu. I tak o to kręgi będą pojawiać się od czasu do czasu…

Nie ze wszystkim się zgadzam z Autorką, ale nie o to wszak chodzi,  uważam, np. że warto jeśli to tylko możliwe (a jeśli niemożliwe to tym bardziej) czynić dobro, tyle, że w sposób dobry, czyli wnoszący, to wymaga i rozwagi, zastanowienia, i porzucenia własnej sfery komfortu,   nie zaburzamy w ten sposób stanu równowagi, owszem wprowadzamy zmianę, brzemienną w skutki, ale na wprowadzaniu zmian polega zużywanie Życia. I wyrażamy w ten sposób szacunek względem Niego i Siebie i Osób, które spotykamy wobec tego czego przyjdzie nam do i tknąć. Tak chciało by się napisać, ale przecież co czyni Tenar? Ona tak samo jak Krogulec/Ged, rozwija się by wzrastać. Nie tylko wyrusza(ją) w Drogę, ale nią Krocz_y/ą. Dzień po dniu.

To co ważne, to także to, że możemy prowadzić dialog (czasami bywa tak, że akcent kładziemy na: pro, a czasami [niegramatycznymi] na: -wadzić, czasami na wodzić] z tekstem tak uwewnętrzniony jak uzewnętrzniony, nie potrzeba do tego traktatów filozoficznych, to nie śniło się nawet fizjologom (i fizjolożkom też).

Towarzyszy mi nieodparte wrażenie, o czym już wspominałam Kruku, u Ciebie, że by napisać bardzo dobrą książkę, która się nie zestarzeje i której czcionka nie spłowieje, zbyt szybko, koniecznym jest by być nie tylko osobą wykształconą (nie dla samego wykształcenia) ale sposobu życia, posiadać wiedzę zakorzenioną w różnych dziedzinach życia (w istocie tak zawsze jest, że zgłębiając jakieś zagadnienie widzimy powiązania, które nam się wydają unikatowe dla danej — naszej — dziedziny, ale to tylko ułuda i wyraz pychy, bo tak jest z każdym zagadnieniem, tylko nie zawsze ten rodzaj powiązań dostrzelmy).  Tyle, że mam wrażenie, że ów wielogłos właśnie w fantasy najbardziej jest słyszalny i widziany, co więcej, są wysuwane względem tego aspektu, oczekiwania, a może tylko bardziej mają szansę wybrzmieć? Nie wiem… I chyba nie jest to pytanie, które niecierpliwie domaga się odpowiedzi…

Bardzo często  można zauważyć, że ludzie (nie wszyscy oczywiście) mają problem z Sagą Ziemiomorze zwykle, przy pierwszym przypatrywaniu się dyskusjom toczonym w tym temacie, widać jak dzielą się na dwa obozy, konserwatystów, którzy chwalą tomy 1-3 i no właśnie… I tu jest klops. Bo zwykło się uważać, że tom kolejny Tehanu jest… feministyczny, w wymowie. Feministyczny: a więc w domyśle: tu można sobie wstawić wszelki stereotyp____. Gdy przyjrzymy się gatunkowi fantasy, to widać rys paternalistyczny i patriarchalny. Nie należy zapominać, że książki są dziećmi albo swojego czasu, czyli tego, w którym zostały napisane, albo tego, który dopiero przepowiadają, a nie tego, w kiedy się je czyta.

Część czwarta Tehanu, wydana pięć lat temu, zaczyna się obiecująco, poza powtórzeniem motta, książkę otwiera porzucenie poparzonej dziewczynki przez parę wagabundów.

Nie można istnieć w czasie nie stając się czymś nowym.

Pisze Autorka, tak jest w istocie, możesz iść dwa kroki na przód, po woli i powoli w rytm własnego bębna, i cofnąć się o krok, ale idźmy, wtedy nie będziemy się cofać, albo przynajmniej uczynimy to pomału, po wielkiemu mału, inaczej usychasz,więdniesz, znikasz, wegetujesz.. (nie ma to nic wspólnego z wegetariańskimi posiłkiem). Ale to nie wszystko, a raczej tylko początek, czytanie książki ma coś z tkaniem, albo przynajmniej oglądania gobelinu, pojedynczych nitek i wzorów. To także opowieść o stosunkach społecznych — o kobiecości, męskości o dopełnianiu się wzajemnym, ale także o niepełnej sprawności,o oczekiwaniach i narzucanych ramach wobec osób, które mają w swoim życiu i to doświadczenie,  o zmianach wewnętrznym procesie końców i początków. A pod tym wszystkim jest jeszcze jedna warstwa społecznych powiązań, społecznych porządków socjologicznych, czyli warto tę książę w ten sposób czytać. Nie odrzucać, ale odłożyć warstwę wierzchnią. Wtedy to opowieść się dopełnia. Wybrzmiewa. To i czy toczy się, toczy w rytm naszego wewnętrznego bębna… Dźwięk, rezonans wydźwięk. Wdzięk…

[Increasing Obviousness, album: Released upon inception, wykonawcy: Danny Cudd, Hang Massive, 2011, źródło nagrania].

Czasami mam wrażenie, że świat usycha bez opowieści, wieści wartościowych, to znaczy owych, tych, które wykraczają ponad, pozawalają na tkanie świata, zadają niewygodne pytania, pozwalają by opisać inne światy, będące częścią tego, czego nie potrafimy (jeszcze) nazwać, a zatem i posmakować, i wiedzieć dlaczego,  dla czego,  i komu służy, albo wprost (być może, może być: na ukos i na [w]znak). Podskórnie jednak czujemy, potrafimy wymacać, może coś nas uwiera, może masuje nie:do_po i [wiedz]eniami. Potrafimy zanurzyć palce w smolistą ciemność. Przylega ona wtedy do dłoni jak najlepiej dopasowane rękawiczki, ale czuć jej opór i fakturę, przebieramy palcami jak  w ciężkiej czarnej, smolistej wodzie, nagle wyczuwamy ni to zgrubienie, ni to szorstkość, nie przeczuwamy jeszcze kształtu, smaku i zapachu, ale wiemy, że T o   J e s t. I świat już zdążył się zmarszczyć jak w kalejdoskopie, bo być nie może, taki sam. Będzie rosnąć, [z]dum,dumiewać, miewać i nie miewać, ziewać i roz- stawać roz- rasnąć, być może,  przerastać…Rozbrzmiewać, tak jak kamyk rzucony na wodę tworzy na niej  kręgi ląduje na dno, ale zatrzymujemy wzrok tylko ku temu co widoczne… do… czne…

Czytając dwa ostatnie tomy możemy sięgnąć do antropologii kulturowej, jeśli mamy taką wiedzę, i to nadaje nowy smak słowu. Dopełnia się Wszystko. Pęka by wydać plon. Dobra, dobra — poza tym wszystkim, to kawał (bo to jednak tomiszcze 🙂 ) dobrej, smacznej liter_tury, lit(e) litery. Literatury. Książki uważane za nie całkiem poważne, nie zawsze takimi są. A może to tylko kwestia spojrzenia i sposób patrzenia? Nie, na pewno nie.

Można się nie zgadzać, można mieć zdanie odmienne, ale skoro i tak to znać wypada. A jeśli to — to cóż, nic tylko czytać. Nie znajdziemy się w rozbryzgach krwi,choć przeczytamy o przemocy i jej przeciwdziałaniu. O wiele błądzeniu, choć nie o wielbłądach, ale o naprawianiu błędów. Nie będziemy wytężać myśli w batalistycznych po i tyczka ach, ale to nie znaczy, że to nie jest cykl warty uwagi, albo co gorsza—  kobiece pisanie (w stereotypowym rozumieniu)…


Zdania wyjaśnienia odnośnie wersji audio z której przyszło mi korzystać, zrobiłam to z [ro]zmysłem, wolę czytać i widzieć opowieść przed sobą, wolę książki namacalne, papierowe, od tych w wersji cyfrowej, ale chcąc się  połączyć przyjemne z nauką wybrałam póki co tą, która mogła mi być przeczytana.  To także pozwalało mi robić różne rzeczy, również  słuchając. Chociaż jestem zdania, że należy zajmować się jedną rzeczą w czasie, inaczej: żadnej nie zrobi się w y s t a r c z a j ą c o   dobrze. A w jaki sposób będę patrzyła na tę lekturę za lat dziesięć? Z chęcią zobaczę. Przeczytam. I porównam, dlatego też zachęcam do dyskusji.

——-

*Jeśli są poszczególne, to przed_szczególne też mogą być, a co! A nic… 🙂

Saga: Ziemiomorze, Ursula LeGuin, Wyd. Biblioteka Akustyczna, 2015, czyta Andrzej Ferenc

Skrócony odnośnik do tekstu: http://wp.me/p59KuC-Mm

Reklamy

9 comments on “231. (Już nie) Młody Człowiek i [Ziemio]mo(r)że. /O kręgach na wodzie/ (1).

  1. renya
    22 Mar 2016

    Ursula le Guin wraca do mnie ostatnio coraz częściej i myślę, że to dobry powód, by wreszcie zaspokić ciekawość i sięgnąć po lekturę. Będzie następna w kolejce, czym odsunę inne czekające w kolejce pozycje, ale po Twojej rekomendacji myślę, że warto to zrobić:-)

    • 5000lib
      22 Mar 2016

      Czuję brzemię odpowiedzialności. Nie ukrywam, że pisałam ten wpis z myślą o trzech osobach, i jesteś jedną z nich. To taka przypowiaska, raczej bez akcji, ale można rozszyfrować kilka fajnych rzeczy. Jak będziesz po lekturze, podzielisz się wrażeniami? Mam dla Ciebie jeszcze jedną książkę, którą koniecznie, moim zdaniem „trzeba” przeczytać… Ale nie wybiegajmy… A dlaczego Le Guin do Ciebie wraca, jakimi to ścieżkami…?

      • renya
        23 Mar 2016

        W różnych miejscach w sieci się natykam na bardzo pozytywne opinie o jej książkach, a do tej pory jeszcze nie miałam okazji, by po którąkolwiek sięgnąć i gdybym trzymała się swojej listy, to jeszcze długo bym tej okazji nie znalazła, szczególnie, że co jakiś czas właśnie wpadają jakieś pozycje bez kolejki, ostatnio „Małe wykłady o maxi sprawach”, bo się wreszcie w bibliotece znalazły, ale niestety okazuje się, że to był jakiś cykl i w tej ksiażeczce, którą mam, nie ma wykładu o nudzie… Ale i tak czytam, bo ciekawe:-)

        • 5000lib
          23 Mar 2016

          A myślałam, że tak jak i ja mogłaś zaczynać po wielokroć. Ja chcę —z fantasy— odświeżyć sobie Wiedźmina, ale to nie zając. Poza tym mam dwie książki „na już” takie które się czyta… Jeśli chodzi o Kołakowskiego to, są dwa wydania: trzy cieniutkie książeczki, i jedno zbiorcze. Na śmierć o tym zapominałam. A właśnie z Ziemiomorzem też tak jest, że albo są oddzielnie, albo teraz już wszystkie razem, albo właśnie audiobook. Jeśli chodzi o eseistykę, to mogę Ci podrzucić, jakbyś chciała ze dwa tytuły…Ale nie chcę Cię zarzucić… „Przejęzycznie” o którym za tydzień, jest ciekawą lekturą. Pamiętasz, książkę, od której chyba zaczęłam dyskusję na Twoim blogu, też dotyczyła języka… Zapomniane słowa (aż musiałam zerknąć do Twojego blogu, tak mi się zapomniało)…To po „Przejęzyczenie” chce się sięgnąć….

          • renya
            30 Mar 2016

            Chętnie zapiszę Twoje tytuły, choć kiedy przeczytam, to nie mam pojęcia:-). Teraz wkręciłam się w świat Hawkingów, bo doczekałam się wreszcie na książkę Jane w swojej bibliotece, ale to taki łańcuszek, który nigdy się nie kończy, bo teraz mam potrzebę zestawić fakty z biografii żony z autobiografią męża (też jest w mojej bibliotece)….

            • 5000lib
              30 Mar 2016

              Spokojnie. Chociaż wydaje się cegłą to szybko się czyta. Jak powiedziałam, są audiobooki, chociaż jest jeszcze tom 6 i trzeba przeczytać ją w papierze..

  2. Andrzej „Kruk” Appelt
    23 Mar 2016

    Ufff… na dyskusję czas przyjdzie, bo nie odpuszczę 😉 Tylko muszę po-czytać Twój wpis razy kilka, aby stał się prze-czytany.
    Na gorąco – jeżeli nie oglądałaś żadnych „dzieł” audiowizualnych, zwanych potocznie filmami, inspirowanych inaczej Ziemiomorzem, to Twój zysk wielki, a nie strata… Inaczej niż mianem skandalu tego nie da się określić. Ged był jakby tak bardziej brązowy z natury, zdaje się, że Estarriol był ciemniejszy na skórze, jak to oni tam gdzieś na krańcach, ale biały, lub jasny to był tam mało kto, nawet powiedziałbym bardzo mało kto – a w filmie odwrotnie… Ja tego nie rozumiem, bo to z żadną poprawnością nie ma nic wspólnego, tylko ze zwykłym brakiem rzetelności 😦 Ged nie ma prawa być biały, Autorka tak postanowiła i już.

    Tehanu to dla mnie problem… Pamiętam moje pierwsze czytanie i jakoś tak mi chodziło po głowie, że pasuje jak pięść do nosa do trylogii. Skonsultowałem kilka lat temu z pewnym znawcą Ziemiomorza (człowiek o bardzo liberalnych poglądach, podobnie jak ja ;-)) i potwierdził moją opinię – są tylko dwa sposoby czytania cyklu, 3 albo 6. Nie ma stanów pośrednich. Trylogia dla konserwatystów(?), sześcioksiąg dla liberałów(?) – nie wiem, to kwestia innego typu. Sześcioksiąg rozszerza wizję świata o pewne elementy eschatologii, która to eschatologia w trylogii leży i kwiczy, brzydko mówiąc. Ten inny, pośmiertny świat w „Najdalszym brzegu” to jedna wielka bez-nadzieja 🙂

    Jeszcze jedno – najpiękniejsza najbardziej opowieść Ursuli K. Le Guin to science fiction. Nazywa się „Słowo Las znaczy Świat” – boli, ale pięknie, feminizm(?) w subtelnym wymiarze prawdy!

    • 5000lib
      23 Mar 2016

      Hej Kruku! (Mogę tak się do Ciebie zwracać?)
      Cieszę się, że się odezwałeś, bo wiem, że czytasz zawartość blogu. Z chęcią podyskutuję.
      Jesteś drugą osobą (nie w kwestii kolejności), o której myślałam, pisząc ten wpis, i to Ty mnie do napisania zachęciłeś. 🙂 To także pomogło mi słuchać. Szczerze: liczę na dyskusję z Tobą. 🙂
      Próbowałam oglądać jedno dzieło, ale nie zdzierżyłam po kilku minut_ach. I stwierdziłam, że po prostu szkoda mi czasu, którego nie mam. Ostatni tydzień nadrabiam braki snu, dlatego też wygodniej mi było sięgnąć po wersję audio. Tutaj raczej akcji nie ma, a cytaty (ważne) są wrzucane jak wspomniane kamyki, i jest ich sporo, niestety, nie mogłam sobie rozrysować ich, no ale coś kosztem czegoś. Jestem wzrokowczynią i kinestetyczką jeśli chodzi o pamięć.
      Z Tehanu też mam kłopot…
      Z innej beczki…
      Czy Ty także widzisz, linię podziału, ale chodzi mi o ewoluowanie poglądów autorki (zwiększenie roli kobiet)?
      Czyli opowiadania nie są tylko dodatkiem? Domykają sagę? Czyli pora odrobić lekcje… Jeśli tak, to spieszę do biblioteki… Ale to zdaje się w przyszłym tygodniu…

      Natknęłam się niedawno na ten tytuł (Słowo Las znaczy Świat) i miałam do Ciebie napisać w tej sprawie z zapytaniem… Miałeś do czynienia i do czytania i jak to w ogóle jest. Mówią, że to drugi tom (Czego nie wiem?) A czytałeś Le Guin przekład Lao Tsy Tao Te King… ?
      A feminizm(y) to temat rzeka….
      Z chęcią się dowiem co znaczy: „w subtelnym wymiarze prawdy!” 🙂 Przeczytam jak to widzisz…
      Serdeczności!

    • Andrzej „Kruk” Appelt
      23 Mar 2016

      Pewnie, że możesz 🙂 (Tyle co do Kruka 😉 )
      Ja jako też wzrokowiec nie słucham (z wyjątkiem muzyki oczywiście), to podstawowa przyczyna 🙂
      Opowiadania? Opowiadania scalają sagę! Tam jest dużo drobiazgów uzupełniających i chyba wyjaśniających niektóre sprawy. W tej recenzji znajdziesz wewnętrzną chronologię cyklu http://www.kawerna.pl/recenzje/ksiazka/item/7505-ursula-k-le-guin-ziemiomorze.html, to według mnie bardzo ważne, skoro robimy omnibus, to powinniśmy kierować się wewnętrzną chronologią świata przedstawionego… Tak należy to czytać, żeby wyłapać ten sens, który Autorka dodała(?) po latach.
      „Słowo Las znaczy Świat” trudno nazwać drugim tomem czegokolwiek, to jedna z opowieści z uniwersum Hain, czy też Ekumena, jak zwał tak zwał… Wymiar prawdy? Bo mamy do czynienia z cywilizacją z lewej strony, tej według taoizmu kobiecej, przeciwko cywilizacji prawej strony, tej męskiej 🙂 Takie subtelne przeniesienie o poziom wyżej. Zresztą wycofuję się z rekomendacji, to znaczy to jest świetny, piękny i genialny utwór, ale pierwszeństwo należy do „Lewej ręki ciemności”, która to powieść jest jeszcze bardziej!
      Jak słusznie domniemasz Ursula K. Le Guin, a to K jak wiadomo to Kroeber, czyli antropologia kulturowa z górnej półki, inspirowała się dwiema ideami – dao, czyli Lao Tze się kłania, oraz anarchizm!
      Co tu dużo mówić – Ursula wielką pisarką jest i tyle!!!

Zapraszam do dyskusji :):

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

Tagi

"At home" 2013 "Lewa ręka ciemności" "Miasto złudzeń" "Planeta wygnania" "Wydziedziczeni" oraz "Słowo las znaczy świat" #...Bo Świat jest ciekawy! #...I wiesz[cz] #...I wiesz[cz] co jest grane. Absu[ra]da(va)lium #12 poniedziałków #a ja lubię poniedziałki! #Dwanaście poniedziałków #InspirAkcja #iskierki #Jeden krok #Selekcja 52/20/15 #Szczelin w szczegółach ciąg dalszy #szczelin w szczegółach dalszy ciag #XII poniedziałków .[Saturday Pianist jazz]I Hiromi Uehara I Move 1 Movement 1: Poetry Of Wheels (George Gruntz) 3:05; 2 Movement 2: Poetry Of Lights (George Gruntz) 3:54; 3 Movement 3: Poetry Of Links (George Gruntz) 5:28; - 4 ILL Used ILLusions (George Gruntz) 5:1 01. Austin (Wasilewski) - 7:07 02. Sudovian Dance (Wasilewski) - 6:28 03. Spark of Life (Wasilewski) - 6:34 04. Do rycerzy 01. Requiem for Willy Loman 3:58; 02. Eternity Theme 1:58; 03. Closed Roads 5:36; 04. Waiting 2:07; 05. Voyage 2:10; 06. Invocation 2:26; 07. Tango of Love 1:41; 08. Tom’s Theme 1:35; 09. Laura’s 2 plus 1 7 widoków w drodze do Krakowa 7 widoków w drodze do Krakowa Grzegorz Turnau 9 Dead Alive 10 Easy Pieces for Piano 30 na 30 1997 2009 2012 2015 A Aagfe van der Voegh ach ach, kobiety i o kobietach Achille Adrien Proust ACT Adama Bremensis Adam Bałdych Adam Ferency Adam Golec Adam Hurst Adam Jerzy Czartoryski Adam Nowak Adam Pasternakiewicz Adam Pendelton Adam Strug Adam Włodek Adam Zagajewski Adam Zagajewski Obrona żarliwości Adele Bloch-Bauer I Adolf Sax adrygał Agata Kulesza Agata Młynarska Agata Tuszyńska Aga Zaryan Aga Zaryan śpiew Agnieszka Chrzanowska Agnieszka Osiecka Agnieszka Sylwanowicz Agora SA Aguste Rodin Aiora Akademia Nauk Akurat Alan Dawson Alan Pasqua Albert Camus Albert Camusa i Franza Kafki. Albert Einstein Alberto Giacometti albo Kobieta przy oknie Albrecht Dürer album: ‎The Musical Voyages Of Marco Polo albumy albumy recenzje alef Spinoza Aleksander Lesman Aleksander Macedoński Aleksandr Moczulski ales from Earthsea Alexandera Lonquicha Alexander Scriabine Alexandre Desplat Alexandre Seon Alexey Kruglov Alex Rovira Celma & Fernando Trias de Bes Alfa Alfabet Alfred Lion Alfred Nobel Alfred Szklarski Alice Sara Ott Alicja po drugiej stronie lustra Alicja w Krainie Czarów Alicję Gawlikowską ---Świerczyńską Alma Mahler A long Story 2007 alpinizm alto saxophone altówka Alvernia Studios Amon. Mój dziadek by mnie zastrzelił. recenzja Amon Göth Anaksymanes Anat Fort Anatole Francis anatomia Anawa Anda Rottenberg Andersen Andre Debierne Andriej Skhurhan Bożena Zawiślak-Dolny Andrzej Andre Krzywicki Andrzej Bachleda Andrzej Ferenc Andrzej Jagodziński Andrzej Jakimowski Andrzej Jakubowicz Andrzej Krzywicki Andrzej Panufnik Andrzej Sapkowski Andrzej Sikorowski Andrzej Trzaskowski Andrzej Wajda Andrzej Zaucha i Anawa André Tempel Andy McSmith Andy Sheppard Angela Davis Anglia animacja Animisiewasz Startt anim_akcja przeciw sterotypom Anja Lechner - Her First Dance (2008) Anja Lechner wiolączela Anna Austiaczka Anna Bikont Anna Chęćka -Gotkowicz Anna Maria Jopek Anna Maria Jopek - śpiew Anna Maria Jopek Licho Anna Maria Jopek ustami Annaputna Anna Rusowicz Anna Saraniecka Anna Seniuk Anna Treter Anna Wojtowicz Annette Paul Anouar Brahem Anthony de Mello Anthony Jackson Anthony Jackson - Bas Anthony Wilson Antoine’ de Saint-Exupéry Anton Dworak Antoni Buchner Antoni Dvořák Antonio de Pereda y Salgado Antoni Witt Antoni Łukasz Podkowiński Antonín Dvořák Antoon van Dyck antyk antysteresownik Anyone With a Heart recenzja Apelles apetyt na życie Apollo obdziera Marsjasza ze skóry Apple Apus apus Aris Kindta Arkady Shilkloper Arlene Blum Armet de Lisle Arseny Tarasewicz- Nikolajev Arthura Millera Artur Andrus Artur Hajzer Artur Szczęsny Artur Żmijewski Artysta: Adam Hurst Tytuł albumu: Obscura Czas realizacji Marzec 2012 roku Wytwórnia: Ash Records Arvo Pärt Arystoteles astma astma znane osoby chore na astmę Astrid Lindgen Astrid Lindgren Asurbanipala ateizm Ateny A time for everything audiobok audiobook audiobook Swietłana Aleksiejewicz Audioteka Auguścik Austin (Wasilewski) - 7:07; Sudovian Dance (Wasilewski) - 6:28; Spark of Life (Wasilewski) - 6:34; Do rycerzy autobiografia autyzm A w Krakowie na Brackiej B Bach bajka bajka o życiu Bajor Ballada o filiżance Ballady i romanse ballata Bandwagon Barbara Baczyńska Baritone Vocals – Gordon Jones Countertenor Vocals – David Gould Baron de Saint-Julien Bartosz Chajdecki Bogowie Basia Trzetrzelewska bas Phil Donkin Bass bass saxophone Bass – Jimmy Haslip Bazylea baśnie Beatrice d'Este Beethoven Bema Pamięci żałobny rapsod Bernard Machiavelli Bernard Sève beznadzieja. Biblioteka Akustyczna bieda bieda jako towar Big Cyc Bill Gates Billie Holliday Billy Holiday Billy Joel Bily Joel 1973 biografia Biografia Wisławy Szymborskiej Birds Requiem Bisquit b jak breweria Bliss blog blogostan Blogotony recenzja blogowanie Blue Note Blue Ribbon blues Bobby McFerrin Bob Dylan Bob Franceschini Bob Mintzer Bodø Domkor Boecjusz Bogdan Łazuka Bogiem a prawdą Bogusław Mec Bogusław Wołoszański Kafka Bolesław Leśmian Bolesław Prus Bona Bona Sforza Bona sprowadziła włoszczyznę do Polski? to mit Bonifacy IV Bosch Botticellego Boy Breweria Brewerie Bronisław Kaper Bronisław Maj Bronisław Maj Horacy (przekład Zygmunt Kubiak): Maciej Sarbiniewski (przekład Julian Ejsmond); Grzegorz Turnau (słowa: Grodzisko- Czym jest sen?- aranżacje Bronisław Malinowski Bronisław Pawlik Brunona Schulza Brzechwa Bugge Wesseltoft Bunksy bunt Buzu Squat by pamiętać być dobrym nauczycielem być dobrą nauczycielką Być jak Ron Clark Był sobie król ból Bębny – William Kennedy Błażej Domański Bługaria błędy C caccia Camile Claudel Cannonball Adderley - Mercy Mercy Mercy Caravaggio Caravvaggio Carla Bley Carla Bly Tros2013 Carla Gesualdo Carlo Gozzi Carlye Carolyn Davidson Carravaggio Casanova Caspara Davida Friedricha Cassandra Wilson Catherine Dickens Catherine Hogarth Cecil Taylor Cecylia Gallerani (1473-1536) Cecylia Kukuczka Celan Celina Kukuczka celtyckie opowieści Centrum Onkologii w Warszawie Cesare Catà chanson de geste Charlesa Lloyda Charles Bouchard Charles Byrne Chiarmonte Chick Corea chodzenie Choeurs de Lyon Chopin na jazzowo chorał chorał ambrozjański choroba choroba alkoholowa choroby serca Christian McBride Christoph Roßner Chris Tordini - double bass Churchill Chylice Chłopecki ciało ciało ludzkie ciekawostki ciekawostki ciekawostki językowe ciekawostki o czekoladzie ciekawostki o jazzie Ciekawostki o kawie ciekawostki o książkach ciekawostki o ludzkim ciele ciekawostki ornitologiczne ciekawostki o ósmym marca ciekawostki o średniowieczu ciekawostki układ oddechowy ciekawość cisza City of Illusions clarinet Claude François Claude Monet Claus Pieterszoon co dzieje się z ciałem po śmierci co jest grane. Absu[ra]da(va)lium co jest grane. Absu[ra]da(va)lium...I wiesz[cz] Cole Colin Vallon Colin Vallon Trio Coltrain Coltranie Come Away With Me recenzja Conlon Nascarrow co przyjemnego przeczytać? co to jest sapka co to są Listy i inne Brewerie co warto czytać co warto czytać z fantastyki? Co warto czytać z fantasy co warto przeczytać? co zrobić jeśli mam słomiany zapał co zrobić z rozczarowaniem? cykl cykl You can listen jazz cykl Ziemiomorze cytat cytat na teraz cytaty cytaty Jana Kaczkowskiego Cytaty z Jana Kaczkowskiego Czajkowski czarne złoto Czarnobyl Czarnobylska Modlitwa czas czas świąt czekasz na wiosnę Czerony Tulipan Czerwony Tulipan Czesława Korzeniowska Czesław Miłosz Czesław Niemen czyli]. Prawo do... czy między bogiem a prawdą? Jak poprawnie powiedzieć czym skutkuje uszkodzenie rdzenia kręgowego czy smarkać czyta Andrzej Ferenc czytaj Listy i inne Brewerie Czytam więc jestem Czytanie szkodzi :) czytelniczki czy to prawda Czyści jak łza Człowiek córka Bzdurka D DagaDana Dama z gronistajem Dama z Gronostajem Danae Danaus plexippus Daniel Kapustka Daniel Kapustka – perkusja Daniel Nilsson Danielsson Palle Daniel Tamment Daniel Tammet Daniel Tiamment Danny Cudd Danuta Grechuta Danuta Szaflarska Danuta Szaflarska nie żyje Darek Oleszkiewicz Dariusz Kortko Dariusz Zboch Leszek Sojka Jakub Kołodziejczyk Joanna Zagajewska Michał Kowalczyk Dark Crayon Dark Crayon/Piotr Cieślicki Dave Holland Dave Koz David Brubeck David Chesky David Chesky / Fundação Orquestra Estúdio / Rui Massena David Chesky: The Zephyrtine - A Ballet Story recenzja David James Soprano Vocals – Monika Mauch Tenor Vocals David James Soprano Vocals – Monika Mauch Tenor Vocals – Rogers Covey-Crump David Kikoski David Lynch David McClelland Da Vinci Dawid Bowie dawni mistrzowie Dean DeBloisChris Sanders Dean DeBloisChris SandersWilliam Davies Deborah Tannen de gustibus non est disputandum deneidy depresja Dezyderata Dhafer Youssef Diabelski młyn Diana Krall Diana Krall - When I look in your eyes Diares of Hope Diego Velázque Diego Velázquez Dino Saluzzi dlaczego dlaczego 8 marca dlaczego bekamy? dlaczego człowiek się wierci? Dlaczego Dickens byłby youtuberem? Dlaczego karku nie można złamać dlaczego ludzki kręgosłup ma kształt podwójnej litery s dlaczego malejemy? dlaczego mamy gęsią skórkę dlaczego mówimy nie zasypiaj gruszek w popiele dlaczego nie dyskutujemy dlaczego się czerwienimy dlaczego warto nie biegać Dlaczego warto zobaczyć film o Stephanie Hawkingu dlaczego wypda nam dysk Dlaczego zacięcie się papierem bardziej boli dla dzieci Dlaubert Dobrawa do czego służt stół? Do czego służy stół? dojarzość Do Marka Aureliusza Domenic Buonvicini i Silvestr Maruffi do mieszczan (Katarzyna Nosowska Dominik Bukowski Dominik Kwaśniewski Dominik Wania Dom o Zielonych Progach Dora Diamant Dorota Górska Dorota Kędzierzawska Dorota Miśkiewicz Dorota Osińska Dorota Warakomska Dostojewski do szlachty Dotknięcie pustki DoZP doświadczenie niepełnej sprawności Droga 66 Drugi dziennik recenzja drums duc de la Rochefoucauld Dudziak Dugosz Duke Duke Ellington Duke recenzja dur radość Dwadzieścia pięć lat temu zginęła Wanda Rutkiewicz dwuznaczność leksykalna dyg_resje Dymitr Szyszkin dynamit dysk dyskusja dyskusja o nudzie dyskusje o sztuce dysleksja. Dziady Dzieciństwo Marii Skłodowskiej Curie dziennik Dziesiąta rocznica śmierci Jana Pawła II Dzień Dziecka Dzień Języka Ojczystego Dzień Książki dla Dzieci Dzień Matki Dzień ojca. Dżem E e.e. cummings e.s.t ECM ECM. Eicher ECM wytwórnia Edgar Degas Edmund Semil edukacja Edwarda Albee Edward Grieg Edward Hopper Edward Janner Edward John Phelps Edward Kłosiński Edward Walter Fryer Eivind Aarset elektronika [Electronic Wind Instrument ] Elektryczne Gitary Eleni Karaindou Eleni Karaindrou Eleni Karaindrou - fortepian; Kim Kashkashian - altówka; Jan Garbarek - saksofon tenorowy; Vangelis Christopoulos - obój; Camerata Orchestra pod batutą Alexandrosa Myrata Eleonora Akwitańska Eli eli Elijah Bossenbroek Elijah Bossenbroek - Carpe Lumen Elina Duni Quartet Eliota Elisabeth Kübler-Ross Elizabeth Barrow Eliza Orzeszkowa Ellen Key Elliot Mason Elmo Elwira Kamińska Elżbieta Towarnicka Emil Zola En Chordais Ensemble Constantinople Epikur epowerment Eric Clapton Eric Clapton autobiografia Eric Clapton kończy karierę nie będzie koncertował Eric Zener Ermellino Ernest Rutherford erudycja esej eseje etno Eugeniusz Makówka Eugène Henri Paul Gauguin Ewaa Lipska Ewa Demarczyk Ewa Lipska Extended Circle F Fabrizio Bosso Fantasie C-Dur; Rondo h-Moll; Sonate A-Dur - Carolin Widmann Fantasty fantastyka fantasy Felicja Bauer Fender Rhodes – Paul Nagel Ferdynand Magellan Feynamann Fibonacci figura matki w sztuce filharmonia Filharmonicy Berlińscy Filip IV Filipowicz Quintet film film polski filozofia filozofia chodzenia Fiodor Dostojewski Fiovanniego Battisty de Lazzari fizjoterapia ciekawostki Flaubert flet Flora Celestyna Teresa Henrietta Tristan y Moscoso Flora Tristan folk folk jazz Follow The White Rabbit (Herman/Tordini/Crane) [3:21]; Saturn Returns [7:43]; Trylon [5:09]; Heart Shaped Box (Kurt Cabain) [4:38]; Ein Gedi (D.Aharoni) [6:01]; The Mountain In G Minor [6:20]; Cadenza Fonopolis Formacja Nieżywych Schabuff - Dadada forte(i)pian(o) fortepian; Henning Kraggerud fortepian ciekawostki fotepian Francis Danby Francis de La Rochefoucauld Francis Wolff Franciszek Jerzy Kulczycki Franciszka i Stefan Themersonowie Francja Francoisa Couturiera Franja Frank Zappa Frans van Mieris the Elder (Starszy) Franz Kafka François Boucher François VI frazeologizm Fred Oldenburg fretles Freud Fryderyk Chopin Fundacja terytoria książki Fusell i Krauss Fête de la Musique G Gabriela Anders Waiting Gabriela Muskała Gabriel Lippmann Gala Dali Gang Marcela Gary Burton Gazeta Wyborcza Gałczyński Gdańsk Gdańsk 2015 gdy kwitnie żonkil Geetali Norah Jones Shankar Georgea Russella George Gershwin George Martin Georges de La Tour Georges Seurat Georges Urbain Georges_Seurat Niedzielne popołudnie na wyspie Grande Jatte Gerald Cleaver Gershwin gerzegorz turnau Giedroić Gilles Thibault Gintrowski Giorgio de Chirico Giorgione Giovanniego Moroni Giovanni Paola de Feminis gitara gitara basowa Cezary Konrad - perkusja gitary Gitary– Paul Jackson Giuseppe Torelli glejak Glenem Gouldem Glen Gould God Only Knows Goethe Golec uOrkiestra Gottland Gra o tron Grass nie żyje Grażyna Draheim Grażyny Bacewicz Grechuta Gregoire Chamayou GrubSon grunt to zdrowie Grzegorz Ciechowski Grzegorz III Grzegorz Kwiecień Grzegorz Tomczak Grzegorz Turnau Grzegorz Turnau – śpiew Grzegorz Wełnicki Gunter von Hagens Gustava Klimt Gustav Theodore von Holst Gustaw Mahler Gwendolyn Bradley Gérard Genette Géricault Górny Śląsk Głowy piwniczne H Habakuk feat. Muniek Hagar's Song recenzja Halina Wyrodek Halloween Hamburg) Hang Massive Hanna Banaszak Benefis Hans Andersen Hans Zimmer harmonijka Robert Kubiszyn – kontrabas Harrisa Eisenstadta Septembera Harry Potter Harry Potter i Harry Potter i Kamień Filozoficzny Hector Berioz Helena Deutsch Helena Diakonova Helena Modrzejewska Helen Hunt Hendrix Henri Becquerel Henri Bergson Henri de Toulouse-Lautrec Henri Dominici Henryk II Henryk Majewski - trumpet Henryk Sienkiewicz Henry Marsh Henry Murray Hermione Lee Hernando Cortes Hertha Ayrton Hieronim Bosch Hieronymus Anthoniszoon van Aken Hilarego z Poitiers Hildegarda z Bingen Hili Plitmann himalaizm Hiob Hipokrates Historia historia kobiet historia liczb Hogward Hokusai Katsushika Holandia Holmfrida Holst planety Homo twist Miasto Kraków Horacio Lavandera Horowitz How to Train Your Dragon Hugo Steinhaus hulusi humor Huśtawki Hymn do Świętej Trójcy Ibrahim Maalouf i czytelnicy idiopatyczna odma opłucnowa Idres Shah Ignacy Jan Paderewski Igor Omulecki II Koncert fortepianowyB-dur op. 83 Johannesa Brahmsa Iiro Rantala Iiro Rantala - fortepian Adam Baldych - Skrzypce Asja Valcic - Wiolonczela Iiro Rantala New Trio Iiro Rantala String Trio II Wojna II Wojna Światowa IKD Ildefons Gałczyński ile waży skóra przeciętnego człowieka Imagine recenza i Marek Grechuta Immanuel Kant impresja Impresje i komenty impresonizm Imágenes (Music For Piano) Inga Iwasiów inspiracja Inspirujące książki instrumenty klawiszowe instrumenty klawiszowe; Krzysztof Pająk ---instrumenty klawiszowe instrumenty perkusyjne Instytut Radowy International Jazz Day Internetowy Klub Internetowy Klub Dyskusyjny Internetowy Klub Dyskusyjny Dyskusyjny [IKD+0] Internetowy Klub Dyskusyjny Dyskusyjny [IKD+2] Internetowy Klub Dyskusyjny [IKD+0] i Orkiestra na Zdrowie Irak. Piekło w raju recenzja Irena Curie Irena Curie na wojnie Irena Krzywicka Irena Santor Irene Joliot- Curie Irene Russo Irene Schweizer Iring Berlin irlandzkie whistle iskierki by 5000lib Istebna I Symfonia D-dur "Tytan" I Ty możesz słuchać muzyki klasycznej Iwaszkiewicz i wiedza I Wojna Światowa IX wiek Izabela Kastylijska Jacek Bończyk Jacek Dukaj Jacek Dukaj Lód Jacek Kaczmarski Jacek Kleyff Jacek Kozerski Jacek Malczewski Jacek Ostaszewski Jacek Wójcicki Jack Lang Jackowski i Jopek Deszcz Jacob Karlzon 3 Jacques Attali Jadwiga Helena Misel Jadwigi Sikorskiej jak inspirować jak mądrze czytać książki? O czytaniu jakość snu jak się wyspać Jakub Lange Jakub Łysik Monika Krzysztofik Marta Grzebielucha Karol Kamiński jak umiera człowiek jak wytresować smoka jak wzmacniać wolę James Joyce James Slevin Jana II Doskonałego Jan Breughel (młodszy) Jan Brzechwa Jan Dantyszek Janek Gwizdala - bass Alan Pasqua - piano Peter Erskine - perkusja Jan Garbarek Jan Gondowicz Jan Gunnar Hoff Janina Wanda Grechuta Jan Kaczkowski Jan Kaczkowski cytaty Jan Kanty Pawluśkiewicz Jan Kanty Pawluśkiewicz Zbigniew Wodecki Anna Wojtowicz Jan Kochanowski Janne Clemence Wail Jan Ptaszyn Wróblewski Jan Sebastian Bach Jan Smoczyński Janusz Gajos i Magda Umer z najnowszej płyty Duety Janusz Gniadkowski Janusz Korczak Janusz Kozłowski Janusz Limon Janusz Mackiewicz Janusz Majewski Janusz Radek Janusz Zabiegliński Jan Vermeer Jan Vermeer van Delft Jan Wildens Jan z Czarnolasu Jan Zych Jar Chojnacki Jarema Stępowski Jarle Vespestad: drums Jarosław Iwaszkiewicz Jarrett Jarret w Kolonii 1975 rok jaskułke Jasona Morana Jason Moran jazz jazz finski jazz jest jazz norweski jazz pianist Jazz Sebastian Bach Jazz Tribute To Michael Jackson jazz w Finlandii jazz zagraniczny Jean-Édouard Vuillard Jeana Désiréa Gustavea Courbeta? Jeana Paula Jean de La Fontaine Jean de Roquetaille Jean Galbert Savage Jeff Hamilton Jeff Tain Watts Jennifer Teege Jeremi Protas Jeremi Przybora Jeroen van Veen Jeroen van Veen – Pärt - Für Anna Maria Jeroen van Veen – Pärt - Für Anna Maria (2013) Jerzego Zawieyskiego i Tadeusza Gajcego Jerzy Bartz Jerzy Czech Jerzy III Jerzyk zwyczajny Jerzy Limon Jerzy Maksymiuk Jerzy Pilch Jerzy Stempowski Jerzy Sthur i Olgierd Łukasiewicz Jerzy Stępowski Jerzy Wasowski jest najważniejsza. Jezus Chrystus Joachim Kuhn Joakim Milder - tenor saksofon tenorowy Joanna Garycka Joanna Pollakówna Joanna Porazińska Joanna Sałyga--- Chustka. Joanna Szczęsna Joanna Szczęsna i Anna Szczęsna Joe Morello Joe Morrello Joey Baron Johana Necka Johann Christian Bach Johannes Brahms Johann Maria Farina John Clayton John Coltranie John Gage John Hawkes John Lennon John Lewis John Mandela John Porter John Surman John Urry John Williams John Zorn Jon Christiensen Joni Mitchell Jon Schmidt Jopek Jorrain Lorrain Josiah Wedgwood Joëlle Léandre Juian Tuwim Julia Hartwig Julian Maszyński Julian Sypniewski Julian Tuwim Juliusz II Juliusz Machulski Juliusz P. Szeniawski Jung Jusepe de Ribera Justyna Steczkowska Józef Czapski Józef Czechowicz Józef Epifani Minasowicz Józef Pankiewicz Józef Peszka Józef Wokulski to Stanisław Wokulski? języczek u wagi języczek uwagi albo języczek u wagi język język a zawody język migowy językowo język polski język polski ciekawostki kabaret Kabaret OT.TO Kabaret Potem Kabaret Starszych Panów Kacper Stolarczyk Kacper Stolarczyk – gitary Kaczmarczyk Kaczmarski Kafka Kaldi Kalina Jędrusik Kamil Łanuszka kampanie społeczne kanał kręgowy kanon kanon fantasy kanon jazzu kanon lektur polskich Karakter Karol Chłapowski Karol Dickens Karol Szymanowski Karol Wielki kaszleć czy kasłać Katarzyna Biedrowska; Marek Szymaszek; Paulina Grondys; Katarzyna Boni Katarzyna II Katarzyna Kolędy –-Zalewskiej Katarzyna Rokicka Katarzyna Rosicka--- Jaczyńska katastrofa w Czarnobylu Katowice Kawa Kayach Kayah Kazimierz Mikulski Keats Keith Jarret Keith Tester Kenny Drew - fortepian Paul Chambers - kontrabas Philly Joe Jonnes - perkusja Lee Morgan - trąbka Curtis Fuller - puzon Ketil Bjornstad kiedy skóra ma orgazm Kieślowski Kinga Prais Klarnet klarnet basowy Klasyczna klasyczne korepetyce -w dobrym tonie. klasyka klawisze kltura Klub Pickwicka kląć jak szewc kobieta Kobieta z dzbanem Kobieta z Wagą kobiety kobiety i o kobietach kobiety w fantasy kobiety w nauce kod kulturowy Kod Leonarda da Vinci Kolia Piotrowski Komeda koncepcje dzieciństwa koncert Koncert pamięci Agnieszki Osieckiej w Opolu kondycja muzyki Kongres futurologiczny konik polny Konkurs Chopinowski KOnrad Mastyło konsekwencja w działaniu Konstanty Andrzej Kulka Konstanty Ildefons Gałczyński Konstantynopol kontrabas Kordowicz Kornel Filipowicz Kornel Makuszyński Kortarbiński Kosarzyska kosmos Kot z Cheshire Kraków Krew Elfów Kristjan Randalu Kroke Kronika Theitmara Krupnicza 22 Krystian Zimerman Krystyna Czubówna Krystyna Janda Krystyna Janda Wariatka Tańczy Krywult Krzysztof Antkowiak Krzysztof Cezary Buszman Krzysztof Chodorowski. Krzysztof Herdzin - fortepian Krzysztof Kamil Baczyński Krzysztof Kiersznowski Krzysztof Komeda Krzysztof Korzeń; Krzysztof Kraska Krzysztof Kubiesa Krzysztof Napiórkowski Krzysztof Napiórkowski w Trójce Krzysztof Rutkowski Królowa Wiktoria krążek międzykręgowy Ks. Jan Kaczkowski śmierć książka książka 2014 książka jako towar książka mówiona książka papierowa czy ebook co wybrać? książki książki fantasy książki o górach księcia Buckingham KSU kształtowanie nawyków których doświadczeniem były stany depresyjne którzy chorują na astmę Kukuczka kula Kulikowska kultura Kurta Cabaina Kurylewicz Kvieta Legatowa Kyriakos Kalaitzidis LA Lalka Bolesława Prusa Lao Tzu Larry Coryell Laurent Lemire Lech Janerka Lech Jęczmyk legendy lekcje u Ophera Brayera lektury Leonard Cohen Leonardo da Vinci Leonardo Rauwulfa Leonard Slatkin Leon Fistek Leonid Shupik Le Radeau de la Méduse Leszek Aleksander Moczulski Leszek Kołakowski Leszek Możdże Leszek Możdżer LESŁAW i ADMINISTRATORR Let Her Go Leurent Lemiere Lew Soloff – trumpet Wolfgang Puschnig – saksofon altowy Andy Sheppard – saksofon tenorowy Gary Valente – puzon Carla Bley – piano Larry Goldings – organy Steve Swallow – bass Victor Lew Leśmian liczby Light Made Lighter Lisa Gerarrd Listy Listy i inne Brewerie Listy i inne brewerie blog Liszt Literacka Nagroda Nobla literatura literatura górska literatura na popołudnie Live. Największe przeboje Lizzy Loeb l jak listy Lombard Londyn Lorentz Louis Armstrong Lublin LUC Lucas van Uden. Ludovico Sforza Ludwig Wittgenstein Ludwika VI Grubego Ludwik Filip Ludwik Pasteur Ludwik VII Ludwik XIII Ludwik XV ludzie ciało ludzi organizm Lugwig Wittgensein Lukrecja Borgia Lukrecjusz Lula i Mariusz Pędziałkowie Lutosławski Lód Maaanam Kora Mac Maciej Garbowski Maciej Inglot--- akordeon; Błażej Chororowski---gitara basowa Maciej Kukuczka Maciej Magnuski – bas Maciej Maleńczuk Maciej Manguski Maciej Szczepański Maciej Słomczyński Maciej Zębaty madrygał Magdalena Kumorek Mahatma Gandhi Mahler Majewski -fortepian Majewski Robert Malajkat malarstwo Malcolm Budd Malczewski Malwina Kulikowska Manet Manfred Eicher Marc Chagall Marcel Landowski Marcel Proust Marcin Dorociński Marcin Masecki Marcin Pietraszewski Marcin Wasilew Marcin Wasilewski Marcin Wasilewski - fortepian Marcin Wasilewski - piano Slawomir Kurkiewicz - kontrabas Michal Miskiewicz - perkusja Joakim Milder - tenor saksofon tenorowy Marcin Wyrostek Marcin Zabrocki Marc O'Brien Marcus Miller Marek Bliziński - guitar Marek Grech Marek Grechuta Marek Grechuta i Band Marek Grehuta Marek Jackowski Marek Konrad Marek Moś Marek Napiórkowski Marek Napiórkowski - gitara Marek Niedziwiecki Maria Beiser Maria Bogucka Maria Curie Maria Curie emigrantka Maria Curie jako kochanka Maria Dębska Maria Farantouri Maria Magdalena pokutująca Marian Eile Marian Eile- Kwaśniewski Maria Orwid Maria Peszek Maria Peszek i Foks Maria Peszek i Foks Był sobie król Maria Salomea Skłodowska - Curie Maria Skłodowska Curie Maria Skłodowska Curie na wojnie Maria Szyszkowska Marie Mordingrer Mariusz Szczygieł Marjane Satrapi i Vincenta Paronnaud marka markizy de Pompadour Markowie Czuryłło i Grechuta Marsjasz i Apollo Marszałek Marta Górnicka Martha Argerich MARTIN TINGVALL Maryna Barfuss Maryna Barfuss- Turnau Marzena Michałowska Massner Mateen Matejkę Mats Eilertsen: double bass Matt Brewer Matt Brewer --- bass Gerald Cleaver --- perkusja Yaron Herman --- piano Maurice Fleuret Maurice Herzog Max Brod mała zmiana mała zmiana powoduje dużą zmianę Małe Curie Małgorzata Górnisiewicz Małgorzata Niemirska Mały Książę Mecz Poetycki 2015 Medyceusze medycyna medytacja Mehoffer melancholia Melisa meloreytacja Melvin B. Tolson miasto Mich & Mitch and Zbig łodeggy Michaela Franksa Michael Benita Michael Foucaut Michael Wollny Michaił Afanasjewicz Bułhakow Michal Miskiewicz Michal Miskiewicz - perkusja Michał Michał Anioł Michała Urbaniak Michał Bajor Michał Karol Szymanowski Michał Kuźmiński MichałLitwiniec Michał Nestorowicz Michał Strąkow Michał Tokaj Michał Urbaniak Michał Zabłocki Michał Łanuszka Michel Foucault Michel Petrucciani - fortepian Michel Serres Microsoft Mieczysław Karłowicz Mieczysław Kosz Miejsce kobiet jest na górze Mieszko I Mike Stern Mike Stern - gitara elektryczna Mikołaj Rej Mikołaj Tulipan Mikołaj z Radomia Mikromusic Milan Kundera Milena Jesenská Miles Davis minimalizm minimalizm w muzyce Mini wykłady o maxi sprawach. Trzy serie.Leszek Kołakowski Mira Zimińska-Sygietyńska Miron Białoszewski Misha Alperin Miskiewicz -perkusja.Zamyślenie recenzja Wojciech Majewski Miss Williams Mitch & Mitch Mit Erigone mity mity na temat pozytywnego myślenia Miuosh & Skrzek MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ JAZZU./INTERNATIONAL JAZZ DAY Międzynarodowy Dzień Jazzu Międzynarodowy Dzień Kawy Międzynarodowy Dzień Tańca Mme Lemaire Moje córki Krowy mol smutek Monika Borzym Moniuszko Monk Montaigne more Morrie Schwartz motywacja motywacje działań Movements In Colour mpd Muchy Munk Munyungo Jackson – Mustafa Pasza muz: Zygmunt Konieczny muzyka muzyka etniczna muzyka filmowa muzyka klasyczna muzyka koncepcyjna muzyka polska muzyka popularna muzyka poważna muzyka rozrywkowa muzyka we Francji muzyka we Włoszek muzyka wielogłosowa muzyka zagraniczna muzyka świata Myslovitz myślenie jednak boli Młodość na co zmarł Bolesław Prus Na co zmarł Grass na co zmarł Ornette Coleman na co zmarł Stefan Żeromski? nadgryzione jabłuszko nadworny skrzypek Ewy Demarczyk nadzieja Nagroda Nobla Nagroda Nobla 2014 rok Nahuatl najcięższa książka świata najlepszy pojazd XIX wieku największy organ w ludzkim organiźmie Na motywach kołysanki Janiny Porazińskiej pod tym samym tytułem.Reżyseria i animacja Tytus Majerski Napoleon Bonaparte Napoleon III Narodowe czytanie Narodowe czytanie Lalki narracja Narrenturm Natasza Czermińska Natasza Czermińska recenzja nauczanie nauczyciel nauczyciele nauczycielka nauka nauka języka co wzmacniać nauka języka popularne błędy nawyk nawyki czytelnicze. Na wyspach Bergamutach Neil Larsen Nelly Ternan neologizm New Series NeXT Niccolo Machiavelli Nicola Chiaromonte Nicolaes Eliaszoon Pickenoy Niech Żyje Bal nie każdy potrafi się przewrócić Niemiecka Curie niepełnospraność niepełnosprawni niepełnosprawność niepełnosprawność Prousta niesprawiedliwość Nietzche Nietzsche nie w pełni sprawność Niezależna Oficyna Wydawnicza Nowa niezgoda nie żyje Ginter Grass Nighthawks Nike Nikola Sellmair Nikołaj Karamizyn Nils Petter Molvaer Nir Felder Nohawica Norah Jones normy językowe North Cape Notatki notatki na marginesie notatki z wykładów nowoczesny marketing nowy cykl Nowy Rok Nowy Ślad Czarnych Stóp nuda nu jazz O.S.T.R obalanie mitów obalanie mitów na temat Marii Skłodowskiej Curie o bibliotece o bieganiu o blogu obraz obrazy Obscura Obwieszczenie obyczaje obój ocannon’s World o chodzeniu o ciszy Octave Feuillet oczekwania o czytaniu Oda do radości Oda Dytrykówna. Odczuwanie architektury Odkrycie NASA odniesienie do baśni odprężenie odznaczenia Office International d'Hygiène Publique. o grzebieniu ogłoszenia Ogłoszenie o głupocie ohn Summerson o jazzie o języku Olaf Tryggvason Olga Boczar Olga Boznańska Olga Tokarczuk Nike 2015 o mężczyznach o nudzie Opole Opole 1997 opowieści dla dzieci Opowieści o Pilocie Prixie Opowieści z Ziemiomorza opowieść o najsłynniejszym polskim himalaiście o przypominaniu opór w rozwoju Orchestre National de Lyon orkiestra orkiestra: BBC Symphony Orchestra z towarzyszeniem chóru kobiecego) Adrian Boult orkiestra AUKSO Orkiestra Dni Naszych Ornette Coleman Ornette Coleman zmarł Orygenes Orzechowski o siekierze osoby chore na SLA Osoby Głuche Osoby Niedowidzące Osoby Niewidome osoby z niepełnosprawnościami OT.TO Otto Hahn Owidiusz o wyobraźni o władzy o zapominaniu o zmianie Ołówek recenzja pacyfizm palec palimpsest Palle Danielsson - kontrabas Pamiątkowe rupiecie Pamiętniki nadzwyczajnego umysłu z zespołem Aspergera Pan Herbatka Pan Kleks Parker Paryż pasja Passaggio Patch Adams paternalizm Patrice Moret Patricia Molly Clapton Paula Cole Paul Anka Paul Appell Paul Auster Paul Celan Paul Desmound Paul Emil Breitenfeld Paulina Braiter Paul Langevin Paul Éluard Pawerewski Paweł Krawczyk) - 4:37 05. Message in a Bottle (Sting) - 7:36 06. Sleep Safe and Warm (Komeda) - 6:55 07. Three Reflections (Wasilewski) - 8:33 08. Still (Milder) - 6:45 09. Actual Proof (Hancock) - Paweł Krawczyk) - 4:37; Message in a Bottle (Sting) - 7:36; Sleep Safe and Warm (Komeda) - 6:55; Three Reflections (Wasilewski) - 8:33; Still (Milder) - 6:45; Actual Proof (Hancock) - 6:06; Largo (Ba Paweł Smoleński Paweł Wszołek Peredy y Salgado Pergolesi perkusja Perkusja– Paulinho Da Costa Piano Perpetuum Persepolis Peter Erskine Peter Gabriel Pete York - perkusja Pewność Philip Zimbardo Phil Knight pianino pianino ciekawostki pianist piano Piano Guys piano Larry Koonse Piano Man 1973 Piano Works II - Ringing The Luminator Picasso Picasso Kobieta niosąca chleb Pieere Bordieu Piere Soderi Pierre Boudieu Pierre Bourdieu Pierre Curie pigułka dzień po pijany jak szewc Pina Bausch Pinelo piosenka finałowa piosenka literacka Piotr Curie Piotr Czajkowski Piotr Frączewski Piotr i Maria Curie Piotr Millati Piotr Paleczny Piotr Skrzynecki Piotr Szczepanik Piotr W. Cholewa Piotr Witkowski pismo Breila pisz na berdyczów co to znaczy Pitagoras Pitagoras z Samos Piwnica pod Baranami Pixar piękno piętnaście pianistów pianistek jazzowych Place de la Concorde Planet of Exile pleonazm podania Pod budą Pod budą Sikorowski & Turnau Pod światło poeta poezja pogoda pod psem pokój polityka polon Polska Polska wygrywa Euro 2016 Polskie Radio polski jazz pop Po pierwsze nie szkodzić. Opowieści o życiu Pora Umierać Porter postacie kobiet Powiedziała mi Maria Antonina powołanie Powstanie 44 pozytywizm pozytyw na dzisiaj prawa człowieka prawa kobiet prawda ciekawsza od fikcji Prawo do... problemy ze stawem żuchwowo skroniowym proces edukacyjny proces rehablitacji produkcja Program 3 Polskiego Radia programowanie; Tomasz Dominik--- bębny; Maciej Mąka--- gitary; Janusz Baka--- konsoleta; Prust Pruszyński i S-ka Przebudzenie Przejęzyczenie Przejęzyczenie. Rozmowy o przekładzie Przemek Dyakowski - saksofon Przemysław Dyakowski Przemysław Raminiak - fortepian Maciej Grabowski - bass Krzysztof Gradziuk - perkusja Przestrzenie i zaułki Przyboś przypowieść o stole Przysłowia nie są mądrością narodów Prószyński i S-ka psychologia psy w języku Ptaszyn Pustka w domu pyknodysostoza kto chorował pytaj_ni[c]k pytania pytanie pytanie o myślenie pytanie o niemyślenie Pyteasz płyty Queen Quiet Letters Quinto Libro Di Madrigali- Gesualdo rackę napisałam rad radio radioaktywność Radiohead radość Radziwiłłówna Rafael Santi Rainer Maria Rilke Raj Ralph Greenspan Ralph Towner Randy Brecker Randy Brecker - trąbka Nir Felder - gitara elekryczna Bob Franceschini - saxopfon Sergio Vallin - gitara elekryczna Elliot Mason - puzon Lizzy Loeb - wokal Randy Pausch Raymond Queneau Ray Tomlinson Raz Dwa Trzy realizm recenja recenzja recenzja albumu recenzja filmu recenzja książki recenzja Meditatus recenzja płyty recenzja płyty A miało być tak dobrze Recenzja płyty a miało być tak pięknie recenzja płyty muzka polska recenzja Świat Dysku recenzje recenzje książki recenzje płyty recepta na słomiany zapał reenzja reenzja albumu. reflekcja rehabilitacja funkcjonalna Reinman z Bielawy relaks relaksacja religia Rembrandt Remembrance Renesans Renoir reportaż Requiem Wolfganga Amadeusza Mozarta Reynaldo Hamn reż. Piotr Trzaskalski Richarda P.Feynmana Richard Feynman Richard P Feynaman Robert Kasprzycki Robert Majewski Robert Majewski - trabka Robert Proust rock rocznica blogowania rocznica blogu rocznica śmierci Witkacego Rodolphe Lindt Rodowicz Rodrigo y Gabriela rodzina muzyczna Roentgen Rogers Covey-Crump rok czasu rola lidera rola reportera Roman Jacobson romans Rosja Route 66 rower rower ciekawostki Royal Quartet ROYAL STRING rozkwit gaworzenia rozmowy rozrywka rozwój rozwój dziecka rozwój mowy rozwój osobisty rożen rożno Rubens ruch ruch to niezależność Rudyard Kipling najmłodszy laureat Nagrody Nobla Running Running Jacob Karlzon Rusell Russell Ferrante Ryczace Dwudziestki Ryczące Drake Ryszard Krynicki Ryszard Lwie Serce rzecz o Stanisławie Wokulskim rzeźba Rzuć to wszystko co złe równość saga Saga o Wiedźminie Saint Simona saksofon saksofon tenorowy Salvador Dali Sambbor Dudziński samobójcza śmierć samobójstwo samobójstwo Witkacego Samuel Johnson Samuel Rohrer Sandor Maraja Sandra van Veen Santiago de Compostela sapka Sarah Bernahardt Saturday Jazz Pianist Saturday Panist Jazz Saturday Pianist Jazz Saturday Pianist Jazz Michael Petrucciani Savante Arjemius saxofon Scott Elliot Fahlman SDM Sea recenzja Sebastian Erard Sekrety Morza Sekrety Morza recenzja Seksmisja sen sen kawalera z różą sereotypy Sergio Vallin. sfera Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band – tytuł płyty zespołu The Beatles Shaikh ash-Shadhilem Shoe Dog: A Memoir by the Creator of Nike Siedem nowych planet siekiera Sierżant Sigmunt Freud Sigurd Rascher silna wola Silvestri Simone de Beauvoir Simon Phillips Simple Acoustic Trio Siostry Panas sir Wiliam Crookes Siula Grande Skrzek skrzypce skutki katastrofy w Czarnobylu Skłodowska --- Curie SLA Slavenka Drakulić Slawomir Kurkiewicz Slawomir Kurkiewicz - kontrabas smarkaty Smolik smutek Smutna historia Szału smutne życie psa Sofokles Sokrates solo piano. Sonety Sonnige Stube Sopot Sparta spinacz spokój sposoby słuchania muzyki Spotkanie z Marią Stanistaw Witkiewicz Stanisława Celińska Stanisława Ryster Stanisław August Poniatowski Stanisław Baczyński. Stanisław Barańczak Stanisław Barańczak nie żyje Stanisław Barańczak poezja Stanisław Hadyna Stanisław Ignacy Witkiewicz Stanisław Jerzy Lec Stanisław Jopek Stanisław Jopek i Zespół Pieśni i tańca Mazowsze Stanisław Lem Stanisław Przybyszewski Stanisław Soyka Stanisław Strójwąs Stanisław Witkacy Witkiewicz Stanisław Wokulski Stansiław Soyka stan zdrowia Stare Dobre Małżeństwo Starość status kobiet status mężczyzn stawanie się staw żuchwowy skroniowy Steen Eiler Rasmussen Stefan Banach Stefan Garczyński Stefania Baczyńska Stefania Wilczyńska Stefania Zieleńczyk Stefan Kudelski Stendhal Stendhala Stenson Bobo Stephen Hawking Steve Gadd - perkusja Steve Jobs Steven Harrold Steve Swallow Steve Woźniak Storråda Strachy na Lachy Zimne dziady listopady Straight Story RGG recenzja strarta Strzeż się tych miejsc... Klaus Mitffoch Studio Agnieszki Osieckiej substantia reticularis Super Book Susan Sontag Susie Ibarra Swen Widłobrody Swietłana Aleksiejewicz Swietłana Aleksijewicz Sygryda Storråda Sylvie Courvoisier sylwetki sylwetki kobiet sylwetki mężczyzn symbolizm symbolizm w polskim malarstwie synestezja syntezator – Russell Ferrante Szalony Język Polski szczelanie w szczęce Szczęście czy fart Szereg Fouriera Szewczyk Ola Maurer Piwnica pod Baranami szewska pasja sześciostrunowa altówka Sześć światów Hain szkice Szkoła Notre Dame Sztuczne Fiołki sztuka sztuka i absurdy Sztuka kultura sztuka o której można dyskutować sztuka składania życzeń sztuka ulicy Sztuka zwycięstwa sztuki wizualne Szubert Szymanowski Karol Szymborska Szymon Kataszek Szymon Ludwik Kamykowski--sax Szymon Madej Szymon Stochniol Katarzyna Baczewska Aleksandra Urbańska Jarosław Marzec Szymon Zychowicz Szymon Zychowicz 2014 sł. Józef Czechowicz sł: Bolesław Leśmian Słaek Jaskułke Sławek Jaskułke sławne osoby sławni Polacy Sławomir Mrożek Słonimski Słowacki słowiański kołtun słowiańszczyzna Słowo las znaczy świat słowo o termitach Tadeusz (Boy) Żeleński Tadeusz Boy Żeleński i tłumaczenie Marcela Prousta Tadeusz Dziedzic Tadeusz Gajcy Tadeusz Kalinowski Tadeusz Kożuch Tadeusz Mieczkowski Tadeusz Nowak Tadeusz Pruszkowski Tadeusz Sygietyński Tadeusz Zawieyski Tadeusz Łomnicki Tadeusz Śliwiak Tadeusz Żeleński Boy take five Tales z Miletu tantasy Tatarak Tea book tag Tears in Heaven Tea Time Boogie teksty kultury Zachodu Tennesee Williamsa Tenor: Steve Davislim tenor saxophone Teoria Wszystkiego recenzja Terri Lyne Carrington Terry Prachett tey THE the Beatles The Coln Concert The Dispossesed The Girl In The Other Room recenzja The Hilliard Ensemble The Left Hand of Darkness Theloniousa Monka The Old Woman The Penitent Magdalene The Riddle (Nik Kershaw) cover The Swingle Singers The Word for World is Forest Thich Nnat Hanh Thomasa van der Wilta Thomas Couture Thomas de Keyser Thomas Transtomer Thomas Wyck Thrill Box recenzja Théodore Géricault Tim Burton Tingvall Trio Tischner to i owo językowo Tokaj tom 6 Tomasz Cichocki Tomasz Cichocki Zew Oceanu Tomasz Mann Tomasz Stanko i New York Quartet Wislawa Tomasz Stanko — trąbka Bobo Stenson — piano Anders Jormin — kontrabas Tony Oxley — perkusja Tomasz Stań Tomasz Stańko Tomasz Stańko trąbka / David Virelles fortepian / Thomas Morgan – kontrabas / Gerald Cleaver – perkusja Tomasz Szukalski - saksofon Tomek Sowiński - perkusja To mit Tommy Crane - drums. tom pierwszy Trylogii Husyckiej Tom Waits tonacja Toni Morrison Tord Gustavsen Tord Gustavsen: piano Tord Gustavsen Trio Tore Brunborg: tenor saxophone Tornebladh Touch & go - straight to number one Toulouse lautrec Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych tożsamości tożsamości społeczne Traktat o życiu. Myśli wybrane. Czesław Miłosz traktaty muzyczne trecento trenerstwo trio Trio in Tokio Troosta Trulsa Morka truncus cerebri trzy szybkie Trójka trąbka Trąbka – Scott Wendholt tulipan tulipanologia Turnau Tuwim Twierdza Szyfrów Tycjan typuję zwycięzcę tłumaczenie tłumaczenie: Przemysław Bieliński tłumaczenie: Stanisław Kasprzysiak U.S. Route 66 U. T. Gandhi perkusja ubóstwo uczenie uczenie języka migowego uczenie się udział kobiet w wojnie Ujejski Ulisses Ulla Lindquist umarł ks. Jan Kaczkowski Umieranie uniwersalność uniwersum Uno momento mortis Upadek Ikara uprzedzenia URK urodziny Karola Wielkiego urodziny Stanisława Lema Urodziny Wisławy Szymborskiej Urodziny Witkacego Urodziłem się pewnego błękitnego dnia Urodziłem się pewnego błękitnego dnia, Daniel Tammet, Urodziłem się pewnego błękitnego dnia. Pamiętniki nadzwyczajnego umysłu z zespołem Aspergera Ursula K. Le Guin Ursula Le Guin Urszula Dudziak USA ustanowienie Nagrody Nobla Uszkodzenie Rdzenia Kręgowego Valdemar Eiberg Valery var. 4:14; varia Vassilis Tsabropoulos Vassilis Tsabropoulos fortepian Velazquez Vermeer V Hauy Viera Brandes Vijay Iyer Vilhelm Hammershøi Vincent Peirani akordeon Vincent van Gogh Virginia Woolf Virginii Woolf Vladyslav Sendecki Volodos in Vienna Wacław Krupińsk Wacław Krupiński Waits Walden Pągowski Waleria Maria Gardowska Walter Isaacson Walther von der Vogelweide Wanda Rutkiewicz waria Warszawa Wat Werner Herzog Wesele Wyspiańskiego i Marek Grechuta Whileman wiara wiara we własne siły wibrafon wiedźmin Wiedźmin opowiadania Wiedżmikołaj wieki średnie Wiek męski wiek XIX wielbłąd Wielka Gra Wielka Msza h-moll wielogłosowa muzyka Wiersze zebrane Barańczak wierzę w wiedzę wieszać na kimś psy Wiesz może jak to się dzieje Wiesław Dymny Wikingowie Wilhelma VI Orleański Wilhelm Conrad Röntgen Wilhelm IX Trubadur Wilhelm Sasnal Wiliam Harvey William H. Macy William Szekspir Will Rogers Wincentyna Karska wiolączela Wisława Wisława Szymborska Wisława Szymborska Nobel Wisława Szymborska rocznica śmierci Witkacy Witkiewicz Witold Lutosławski Witold Lutosławski wcale nie jest za trudny Wit Stwosz Wittgenstein w jaki sposób chodzi człowiek w jaki sposób się rzyga w krzywym zwierciadle W malinowym chruśniaku Wocjech Orliński. Lem. Życie nie z tej Ziemi Wojciech Kamiński Wojciech Kassa Wojciech Kukuczka Wojciech Majewski Wojciech Malajkat Wojciech Młynarski Wojciech Młynarski nie żyje Wojciech Tochman Wojciech Waglewski Wojciech Zabłocki wojna Wojna nie ma w sobie nic z kobiety wokal; Gabor Bolla - saksofon; Andi Kissenbeck - organy Hammonda; Wolfgang Schmid - kontrabas; wokal; Torsten Goods - gitara Wokulski w Paryżu Wolna Grupa Bukowina Woz w popiele wrażenia Wskrzeszenie Łazarza wspomnienia Wspomnienia twórcy Nike współczesność Wszystkie kobiety Mateusza recenzja Wybór i układ Joanna Gromek - Illg wychwalanie idei miłości dworskiej wycieraczki samochodowe Wydawnictwo Literackie Wydawnictwo Znak Wydziedziczeni wykłady wynalzaki wyobraźnia wypadki w górach wyróźnienie wytwórnia ecm wywiad wyzwania wyzwania blogowe wyścig wyścig z Messnerem Wyśpiewam Wam wszystko wzór wątp wątpliwości wątroby nie omamisz wątroby nie oszukasz Wędrówka Władysław Broniewski Władysław Halik Władysław Reymont władza Włodek Pawlik Włodzimierz Korcz Xawerego Dunikowski XI XIV wiek Yapa Yaron Herman Yaron Herman - piano (Steinway D Yuan Mei zabawa zabawa blogowa zaburzenia ze spektrum autyzmu Zaczarowana świątynia zadanie Zakazany owoc Zakopane Zamość Zapatrzenie. Myśląc o malarzach zapowiedź nowego cyklu Zarycki zarządzanie stresem zasypywać gruszki Zawinul Zbigniew Herbert Zbigniew Jaremko Zbigniew Konopczyński - trombone Zbigniew Mikolejko Zbigniew Namysłowski Zbigniew Paleta Zbigniew Preisner Zbigniew Raj Zbigniew Wodecki Zbigniew Wodecki nie żyje Zbigniew WodeckiPiwnica pod Baranami z czego biorą się zakwasy? zdrowie Zdzisław Beksiński Zeeman zejść na psy Zenon Jaskuła Zespół Aspergera Zespół Pieśni i Tańca Śląsk Ziemie obiecane recenzja płyta 8.04.2014 r Ziemiomorze Ziemiomorze recenzja Zmarł Stanisław Barańczak zmiana zmiany znane osoby znane osoby chore na dusznicę znani z notatek na marginesie Zofia Ameisenowa Zofia Komedowa Trzcińska Zofia Zaleska z przymróżeniem oka. zrozumieć Franciszka zwątpienie zwątpiwnie Zycha Zygmunt Bauman Zygmunt Freud Zygmunt Freud a Proust Zygmunt Grechuta Zygmunt Konieczny Zygmunt Stary Zygmut Freud Zygmut Konieczny Złota dama [a]Varia [IKD3] [Klasyczne korepetycje-w dobrym tonie]. [Zarys Édouard Manet Ólafur Arnalds ósma część Harrego Pottera ósmy marca Ćwiczenia z utraty ćwiczenia Łanuszka. muzyka Łapiński Łucjan Paprocki Łukasz Nicpan Łukasz Simlat Łukasz Stasiak łumacze ( Stanisław Barańczak Śląska Orkiestra Kameralna Śmierć na pięć Śmierć Witkacego Średniowiecze Świat Dysku Światowy Dzień Jazzu. Światowy Dzień Ksiażki i Praw Autorskich Świat Rocannona" Święto muzyki Świętosława Święty Augustyn śmarczeć śmierci i neurochirurgii śmierć śmierć Anki śmierć w górach śpiew śpiew) Dorota Miśkiewicz: śpiew; Robert Majewski trąbka fluegelhorn Mariusz Pędziałek; Maryna Barfuss; Cezary Konrad -perkusja Robert Kubiszyn: akustyczna gitara basowa śpiew Dorota Miśkiewicz - śpiew Marek Napiórkowski - gitara Kacper Stolarczyk - gitary Maciej Magnuski - bas Daniel Kapustka - perkusja Marek Niedźwiecki - konferansjer śpiki św. Odilon św. Tomasz świadectwo światło niebieskie a sen święty Ambroży biskup mediolanu Żenia Zielińska Życzenia Życzenia wielkanocne żałoba że chodzisz? że ubywa nam wzrostu wraz z wiekiem że wykorzystujemy 10% możliwości swojego mózgu życie życie jako marketing życie z doświadczeniem niepełnej sprawności αυτονομία Михаил Афанасьевич Булгаков

Archi_walium:Ale to już było…

[Komentowanie]

Na tym blogu obowiązuje netykieta.
Zwracamy się do siebie po imieniu.
Autorka nie ponosi odpowiedzialności za wypowiedzi współuczestników i współuczestniczek dyskusji, opinie są prywatną kwestią Autorów i Autorek.

Nie liczę godzin i dat.

Marzec 2016
Pon W Śr C Pt S N
« Lu   Kwi »
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

zBLOGowani

Tu także jestem:
zBLOGowani.pl