68. Lato pękło, wylało się ciepłem na ulice.

Lato pękło, wylało się ciepłem na ulice. W pierwszym tygodniu sierpnia, tuż przed weekendem, w czwartek 1942 roku Stefania Wilczyńska, Janusz Korczak i sto dziewięćdziesięcioro dwoje wychowanków Domu Sierot zostali doprowadzeni w szeregu na Umschlagplatz, skąd bydlęcymi wagonami odtransportowano ich do obozu zagłady w Treblince. Wszyscy zginęli. Może zaświadczy o nich zgubiona rękawiczka, skarpetka bezskutecznie szukająca pary z przyporządkowanym numerem w oszklonej gablocie, zżółkły skrawek papieru z wykaligrafowanym zdaniem, którego tryb dokonany nigdy nie znajdzie zastosowania w rzeczywistości. Rzeczywistości której nie będzie. Nie teraz.

Stefania Wilczyńska uczęszczała na pensję Jadwigi Sikorskiej, studiowała przyrodę na uniwersytecie w belgijskim Legie. Po powrocie do Warszawy w 1909 roku podjęła pracę w przytułku,który mieścił się przy ulicy Franciszkańskiej prowadzonym przez Towarzystwo Pomoc dla Sierot. To ona zarządzała w domu przy ulicy Krochmalnej 92. O tej kobiecie do niedawno uskuteczniano milczenie. Pracowała bez wynagrodzenia, porzuciła wygodne życie w zamożnej rodzinie, podczas nieobecności Korczaka (co zdarzało się nie tylko podczas Wielkiej Wojny). Wymagająca, szczupła, w ubraniu roboczym. W kieszeni czarnego fartucha miała czystą chusteczkę do nosa i troskę. Pierwsza wstawała, by położyć się spać jako ostatnia. Szła prosto i dumnie, również do gazu. Mogła przecież nie wrócić z Palestyny, mogła porzucić pracę, mogła (prze)żyć.

***

Poeci żyją na brzegu czarnej czcionki. Baczyński miał pismo dziewczęce, proste. Miał ciało. Śmiertelne. Zbyt. Wierzył w swoją gwiazdę. I opiekę Edmunda Semila Dał on słowo jego ojcu, że będzie nad nim czuwał. Gdyby tylko odwiódł go od zamiaru chwycenia za broń.Tylko czy można było gdy odebrało się t a k i e wychowanie?

***

Chwila, ledwie chwila. Mrok. Nad miastem, którego nie ma. W państwie, którego nie będzie. To zawieszenie nad ostatnią sylabą wypowiadanego właśnie a gdyby tak…Zdarzenia pęcznieją od przypuszczeń, i wątpliwości. A gdyby tak (u)łożyć inaczej, znaleźć, zgubić, (po)wiedzieć, (prze)milczeć, przejść, stanąć, (roz)złożyć(prze)czekać….

Tadeusz Gajcy nie zastanawiał się, czy chwytać za pióro albo za broń. Inaczej przecież nie miałby prawa pisania o Powstaniu. Nie godnym salwować się ucieczką. Gdy spotka Jerzego Zawieyskiego szeptem powie: Proszę Cię o jedno. Obiecaj mi, że gdy mnie już nie będzie, będziesz o mnie pamiętał… 

Nie można iść wszystkimi ścieżkami równocześnie. 

 

11 myśli na temat “68. Lato pękło, wylało się ciepłem na ulice.

      1. Jest życie przed śmiercią ale czasem to ino początek jego za nim śmierć przyjdzie…nie chciałabym być nieśmiertelna nie umiałamumiałabym patrzeć na śmierć bliskich…

    1. O! Tarafiłeś w punkt. Mickiewicz to iście ciekawa postać. Wyprzedził swoją epokę, nie tylko ze względu na owe zawołanie (Kochajcie się w Panu Tadeuszu), czy wytykanie wad narodowych, trafne i do tego heksametrem. Uważany jest za pierwszego poetę feministę. Wiem, wiem, wiele nurtów, myślowych i filozofii próbowało zagarnąć postać Mickiewicza, niejako zawłaszczyć, ale pomijając ten fakt, im bardziej poznaje jego pogląd na kobiecość, udział kobiet w kulturze tym bardziej się dziwię… Na ile to zestawienie Mickiewicza z Gajcym było świadome? Nie wiem, czy trafnie odczytałam Twój komentarz— jeśli nie to mnie popraw— ale raczej chodziło Ci o rząd dusz Mickiewicza w konfrontacji do przytaczanej wypowiedzi Tadeusza…

        1. Dlatego wolę się dopytać. To też spostrzeżenie, aaaa ad vocem, bingo, idąc dalej tropem (Twojego myślenia), Twojej czcionki wystarczy podać przykład odmiennej postawy (także w sztuce) Broniewskiego (który miał doświadczenie wojskowe, został odznaczony w walce), a np Skamandrytów (którzy dzierżyli berło Poezji)…

Zapraszam do dyskusji :):

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s